Krajobraz energetyczny Europy, przekształcony przez zmiany geopolityczne i konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dostaw, jest świadkiem strategicznego zwrotu głównych firm energetycznych w kierunku zwiększonej elastyczności w pozyskiwaniu gazu. Włoska firma energetyczna Edison jest przykładem tego trendu, aktywnie dywersyfikując swoje portfolio poprzez znaczne zwiększenie zależności od importu skroplonego gazu ziemnego (LNG), aby lepiej radzić sobie ze zmiennością rynku i zarządzać wahaniami popytu na całym kontynencie.
Ta strategiczna reorientacja jest realizowana poprzez znaczącą 15-letnią umowę z Shell, która ma rozpocząć się w 2028 roku, na roczny zakup około 0,7 miliona ton amerykańskiego LNG. Według prezesa Edisona, Nicoli Montiego, takie podejście oferuje kluczową zaletę odsprzedaży ładunków na rynki alternatywne w okresach niskiego popytu krajowego, co pozwala firmie skuteczniej dostosowywać się do niepewnych wzorców konsumpcji we Włoszech i w całej Europie. Ten ruch wpisuje się w szerszy trend branżowy, w którym europejskie firmy intensyfikują zakupy LNG w celu zwiększenia elastyczności handlowej.
Przejście to jest strategicznie zaplanowane, ponieważ Edison przewiduje wygaśnięcie dwóch kluczowych kontraktów na gaz rurociągowy w ciągu najbliższych dwóch lat: jednego z Algierii na około 1 miliard metrów sześciennych rocznie i drugiego, częściowo z Libii, na około 4,4 miliarda metrów sześciennych. Monti wskazał, że Edison zamierza zmniejszyć ogólne wolumeny z tych tradycyjnych źródeł rurociągowych, a LNG ma wypełnić tę lukę, oferując większą elastyczność w porównaniu do stałych zobowiązań rurociągowych. Umowa z Shell jest kluczowym elementem tej ewoluującej strategii.
Jednak ekspansja Edisona w globalne pozyskiwanie LNG napotkała znaczące wyzwania. Firma jest obecnie zaangażowana w sprawę arbitrażową przeciwko amerykańskiemu dostawcy Venture Global LNG, wynikającą z wcześniejszej długoterminowej umowy. Spór koncentruje się na zarzutach, że Venture Global nie rozpoczęło uzgodnionych dostaw LNG pod koniec 2022 roku, w krytycznym okresie, gdy Europa zmagała się z ostrymi problemami z dostawami energii, zaostrzonymi przez inwazję Rosji na Ukrainę. Chociaż Venture Global rozpoczęło wysyłkę gazu w kwietniu ubiegłego roku, arbitraż dotyczy konkretnie wcześniejszych, rzekomych niewykonanych dostaw.
Venture Global konsekwentnie zaprzecza tym zarzutom, publicznie oświadczając, że spodziewa się wygrać wszystkie toczące się sprawy arbitrażowe. Firma mierzy się z podobnymi roszczeniami od innych dużych podmiotów energetycznych, w tym BP, Galp i Shell, które oskarżają Venture Global o priorytetowe traktowanie lukratywnych sprzedaży na rynku spotowym kosztem realizacji zakontraktowanych dostaw z jej obiektu eksportowego Calcasieu Pass w Luizjanie. Shell, co warte odnotowania, niedawno przegrało swoją sprawę arbitrażową przeciwko Venture Global.
Pomimo wyniku arbitrażu Shell, prezes Edisona wyraził zaskoczenie, ale podtrzymał, że sprawa Edisona ma odmienne cechy, powołując się na różnice w warunkach umownych i konkretny sąd arbitrażowy nadzorujący spór. Edison przewiduje rozstrzygnięcie swojej sprawy arbitrażowej do końca roku. Te toczące się batalie prawne podkreślają znaczące ryzyka handlowe i kluczowe znaczenie solidnych ram umownych na szybko rozwijającym się globalnym rynku LNG, zwłaszcza gdy firmy energetyczne priorytetowo traktują dywersyfikację dostaw i elastyczność.
